Bu soruyu soran kişilerin çoğu aslında iki ayrı şeyi merak eder: hizmet almak sorun yaratır mı, ve elde edilen bilgi kullanılabilir mi? İkisinin yanıtı farklıdır ve karıştırıldığında yanlış kararlar doğurur.
Asıl mesele hizmet değil, yöntem
Bir kişinin dış mekândaki hareketlerini gözlemek ile telefonundaki mesajlara erişmek arasında niteliksel bir fark vardır. Birincisi herkese açık alanda gerçekleşen bir gözlemdir; ikincisi başkasının özel alanına girmektir. Aynı dosyanın içinde bile bu iki yöntemin sonuçları taban tabana zıt olabilir.
Bu nedenle 'dedektif tutmak yasal mı' sorusunun tek bir yanıtı yoktur. Doğru soru şudur: bu dosyada hangi yöntem kullanılacak? Yöntem netleştiğinde yanıt da netleşir.
Kabul edilen ve edilmeyen talepler
| Dış mekânda planlı gözlem | Kabul edilir; hizmetin çekirdeğini oluşturur |
|---|---|
| Herkese açık kaynak taraması | Kabul edilir |
| Beyan edilen bilginin saha teyidi | Kabul edilir |
| Telefon, mesaj, e-posta içeriği | Kabul edilmez |
| Hesap parolası çözme, hesaba giriş | Kabul edilmez |
| Konut içine yönelik ses veya görüntü | Kabul edilmez |
| Araca izinsiz takip cihazı yerleştirme | Kabul edilmez |
Bu ayrım pazarlık konusu değildir ve talep edenin niyetine göre değişmez. Haklı bir gerekçeniz olması, yöntemin niteliğini değiştirmez.
Alıcı olarak sizin konumunuz
Bu, en çok gözden kaçan noktadır. Sınırların dışına çıkan bir yöntemi talep eden ya da bilerek kabul eden kişi, sürecin dışında kalmaz. Size 'siz karışmayın, biz hallederiz' diyen bir muhatap, aslında riski sizin üzerinizde bıraktığını söylemiyordur.
Pratik sonuç şudur: bir bürouun size neyi yapamayacağını söylemesi, sizin lehinizedir. Her isteğinizi kabul eden bir muhatap size kolaylık sağlıyor gibi görünür; gerçekte ise ilerideki en büyük sorununuzu hazırlıyordur.
Elde edilen bilgi ne işe yarar?
Toplanan gözlem kaydının bir dosyada nasıl değerlendirileceğine mahkeme karar verir. Hiçbir büro bunu önceden taahhüt edemez; 'raporumuz kesin delildir' diyen bir açıklamaya güvenmeyin. Bizim üstlendiğimiz şey, kaydın hukuka uygun yöntemle, tarih ve yer bilgisiyle ve izlenebilir biçimde toplanmasıdır.
Bunun ötesindeki değerlendirme avukatınızın alanıdır. Bu yüzden hukuki bir süreç varsa, kapsamı yazmadan önce avukatınızın dosyada neye ihtiyaç duyduğunu öğrenmenizi öneririz; bu hem bütçenizi hem sonucu doğrudan etkiler.
Nasıl elde edildiği neden bu kadar önemli?
Bir materyalin içeriği ne kadar çarpıcı olursa olsun, nasıl elde edildiği tartışmalıysa dosyanın odağı içerikten yönteme kayar. O andan itibaren siz iddianızı değil, yönteminizi savunmaya başlarsınız. Deneyimimiz şudur: usulüne uygun toplanmış sade bir kayıt, tartışmalı biçimde elde edilmiş çarpıcı bir materyalden çok daha işlevlidir.
Sözleşme neden gerekli?
Yazılı sözleşme yalnızca bürouu değil sizi de korur. Kapsamın, yöntemin ve gizlilik yükümlülüğünün yazılı olması, sonradan çıkabilecek her tartışmanın zeminini baştan kurar. Sözleşme yapmadan çalışmayı teklif eden bir muhatapla ilerlememenizi öneririz; bu, fiyattan bağımsız bir sorundur.
Özetle nasıl karar vermelisiniz?
- Talebinizi tek cümleyle yazın ve hangi yöntemle yanıtlanacağını sorun.
- Kapsam dışında kalanların yazılı olmasını isteyin.
- Sonuç garantisi verilip verilmediğine dikkat edin; veriliyorsa bu olumsuz bir işarettir.
- Hukuki süreç varsa avukatınızı kapsam yazımına dahil edin.
- Sözleşmeyi imzalamadan ödeme yapmayın.
Bu beş adım, sorunuzun pratik yanıtıdır. Hizmetin kendisinden çok, nasıl kurgulandığı belirleyicidir.
Sıkça sorulan sorular
Eşimin telefonunu inceletebilir miyim?
Hayır. Cihaz ve hesap içeriğine erişim hiçbir koşulda kapsamımızda yer almaz. Bu talep, kim tarafından ve hangi gerekçeyle gelirse gelsin kabul edilmez.
Araca takip cihazı takılabilir mi?
Başkasına ait bir araca izinsiz cihaz yerleştirmek kapsamımızda değildir. Buna karşılık kendi aracınızda izinsiz bir cihaz olup olmadığının incelenmesi ayrı bir hizmettir ve yapılabilir.
Rapor mahkemede kullanılabilir mi?
Bir kaydın dosyada nasıl değerlendirileceğine mahkeme karar verir. Biz kaydın hukuka uygun yöntemle ve izlenebilir biçimde toplanmasını üstleniriz; değerlendirme avukatınızın ve mahkemenin alanıdır.
Gizlice çekilen fotoğraf sorun yaratır mı?
Nerede ve nasıl çekildiği belirleyicidir. Herkese açık alanda yapılan bir gözlem ile özel alana yönelmiş bir kayıt aynı değildir. Bu ayrım, çalışmanın kapsamı yazılırken netleştirilir.
Şirketim çalışanını araştırabilir mi?
İş ilişkisi kapsamındaki tanımlanmış bir iddia araştırılabilir. Çalışanın mesai dışı özel yaşamına yönelen talepler ise kabul edilmez ve şirketiniz açısından da risk üretir.