Yurt Dışındaki Bir Kişi İçin Ne Yapılabilir?

Yurt dışı talepleri düzenli olarak geliyor ve bu taleplerde en sık yaşanan sorun beklentinin yanlış kurulmuş olması. Bu sayfada hangi durumda ne yapılabileceğini, neyin mümkün olmadığını ve maliyetin neden farklı işlediğini açıkça anlatıyoruz.

Baştan söyleyelim: yurt dışı dosyaları yurt içi dosyalardan yalnızca 'daha pahalı' değildir; yöntem olarak da farklıdır. Yurt içinde saha gözlemi merkezdeyken, yurt dışında ağırlık Türkiye'deki bağlantı noktalarına ve erişilebilir kaynaklara kayar.

Belirleyici soru: Türkiye bağı korunmuş mu?

Bu tek soru dosyanın kaderini büyük ölçüde belirler. Yurt dışında yaşayan ama Türkiye'yle bağını sürdüren bir kişi — ailesi burada, düzenli geliyor, mülkü var, işi buraya bağlı — çoğu zaman ulaşılabilir. Bağı tümüyle kopmuş bir kişide ise çalışma alanı ciddi biçimde daralır.

Bu yüzden ön görüşmede size 'Türkiye'de kimi var, ne zaman geldi, burada bir şeyi kaldı mı' diye sorulur. Bu sorular meraktan değil, dosyanın yapılabilir olup olmadığını belirlemek içindir.

Durumlara göre ne mümkün?

Tablodaki son iki satır için dürüst olmak zorundayız. Bu tür dosyalarda harcanan bütçe çoğu zaman sonuç üretmez ve bunu size baştan bildirmemiz gerekir. Umut satmak kısa vadede iş getirir ama sonunda iki tarafı da yorar.

Ne yapılabilir?

• Türkiye'deki aile, akraba ve çevre bağlantıları üzerinden iz sürme
• Türkiye'deki mülk, işyeri ve ticari faaliyet bağlantılarının saha teyidi
• Herkese açık kaynaklarda görünen faaliyet, ilan ve profil izlerinin derlenmesi
• Kişinin Türkiye'ye geliş dönemlerinde saha gözlemi planlanması
• Yurt dışındaki bir ticari muhatabın beyan ettiği faaliyetin açık kaynakla doğrulanması

Dördüncü madde pratikte en verimli olanıdır. Yurt dışında yaşayan ama düzenli olarak Türkiye'ye gelen bir kişi için, geliş dönemini bekleyip burada çalışmak; yurt dışında çalışmaya kalkmaktan hem daha ucuz hem daha sonuç vericidir. Bu, planlamayı sabra bağlar ama bütçeyi korur.

Ne yapılamaz?

Yurt dışındaki resmî kayıtlara erişim, o ülkedeki kurumlardan bilgi talebi ve yerel makamlar nezdinde işlem yapmak kapsamımızda değildir. Bunlar ancak o ülkenin hukuk sistemi içinde, yetkili bir temsilci aracılığıyla yürütülebilir; gerekiyorsa avukatınız bu yolu değerlendirmelidir.

Aynı şekilde, yurt dışında fiziksel saha gözlemi her ülke için taahhüt edilebilecek bir şey değildir. Bunu genel bir hizmet olarak sunmuyoruz; talebe göre değerlendirir, mümkün değilse açıkça söyleriz. 'Her ülkede çalışıyoruz' iddiasına temkinli yaklaşmanızı öneririz.

Ülkeye göre neden değişiyor?

Her ülkenin veri erişimi, kişisel verilerin korunması ve özel araştırma faaliyetine ilişkin kuralları farklıdır. Bir ülkede olağan sayılan bir yöntem, başka bir ülkede kesinlikle kabul edilemez olabilir. Bu nedenle yurt dışı dosyalarında kapsam her zaman ülkeye özgü yazılır ve genel geçer bir vaat verilmez.

Pratik sonuç şudur: aynı talep, kişinin bulunduğu ülkeye göre farklı yanıt alır. Ön görüşmede önce ülkeyi sorarız; çünkü yanıt oradan başlar.

Süre ve maliyet neden farklı işliyor?

Yurt içi dosyalarda maliyeti belirleyen ana kalem saha günüdür. Yurt dışı dosyalarında ise ağırlık araştırma ve doğrulama tarafına kayar; saha günü çoğu zaman hiç olmaz ya da Türkiye ayağıyla sınırlı kalır. Bu, bazı dosyaları beklenenden ucuz, bazılarını ise belirgin biçimde pahalı yapar.

Süre de farklı işler. Türkiye bağlantısı üzerinden yürüyen bir dosya birkaç haftada sonuçlanabilir. Yalnızca açık kaynağa dayanan bir çalışma ise daha kısa sürer ama kesinlik düzeyi düşük kalır. Kesinlik isteniyorsa saha teyidi gerekir ve bu, kişinin Türkiye'ye gelmesini beklemek anlamına gelebilir.

Sık gelen üç senaryo

En sık gelen taleptir. Genellikle aile bağı üzerinden ilerlenir ve çoğu zaman bir sonuca ulaşılır. Burada asıl mesele teknik değil, kişisel: bulunduktan sonra temas kurulup kurulmayacağı ayrı ve zor bir karardır.

Alacak dosyalarında sık karşılaşılır. Burada aranan çoğu zaman kişinin kendisi değil, Türkiye'de kalan mal varlığı, işi ya da tebligat yapılabilecek bir adrestir. Bu dosyalar aslında yurt dışı dosyası değil, Türkiye ayağı olan bir adres çalışmasıdır ve genellikle sonuç verir.

Bir iş ortağı ya da tedarikçinin beyan ettiği faaliyetin gerçek olup olmadığı sorulur. Açık kaynak üzerinden faaliyet izi, kayıtlı görünürlük ve ticari geçmiş kontrol edilebilir. Kesin bir doğrulama için ise o ülkede yerel bir kontrol gerekir; bunu taahhüt etmiyoruz ama neyin mümkün olduğunu açıkça söylüyoruz.

Elinizde ne olmalı?

1. Hangi ülkede olduğu — şehir biliniyorsa çok daha iyi
2. Ne zaman gittiği ve o tarihten sonra Türkiye'ye gelip gelmediği
3. Türkiye'deki aile, akraba ve çevre bağlantıları
4. Türkiye'de kalan mülk, işyeri ya da ticari bağ
5. Yurt dışındaki mesleği veya iş kolu
6. Varsa açık sosyal medya hesapları ve son görülen paylaşım tarihi

İkinci ve üçüncü maddeler belirleyicidir. Türkiye'ye geliş bilgisi varsa dosya çok farklı bir yola girer; aile bağı biliniyorsa çalışma alanı baştan daralır ve maliyet düşer.

Aşamalı ilerlemenin yurt dışı dosyalarındaki karşılığı

Belirsizliğin yüksek olduğu bu dosyalarda tek seferde büyük bir kapsam satın almak yerine, önce yalnızca açık kaynak taraması yaptırmak mantıklıdır. Bu ilk aşama görece ucuzdur ve iki şeyi netleştirir: kişinin gerçekten o ülkede olup olmadığı ve Türkiye bağının canlı olup olmadığı. Bu iki yanıt geldikten sonra ikinci aşamaya geçip geçmeyeceğinize çok daha sağlıklı karar verirsiniz.

Gerçekçi bir çerçeve

Yurt dışı dosyalarında sonuç garantisi verilemez ve bu, yurt içine göre daha da geçerlidir. Yapabileceğimiz şey, elinizdeki bilgiye bakarak ihtimali dürüstçe söylemek ve kapsamı buna göre dar tutmaktır.

Bu yaklaşım size daha az iş satmak anlamına gelir ve bunun farkındayız. Ancak yurt dışı dosyalarında abartılı vaatle başlayan süreçlerin nasıl bittiğini gördük; o yüzden baştan gerçekçi konuşmayı tercih ediyoruz.