Bu sayfayı yazmamızın nedeni şu: gelen taleplerin bir kısmında en doğru tavsiye 'bizimle çalışmayın' oluyor. Bunu ön görüşmede söylüyoruz ve burada da yazılı olarak söylüyoruz, çünkü açılmaması gereken bir dosyanın kimseye faydası yok.
Kararınızı zaten verdiyseniz
En sık karşılaştığımız durum budur. Kişi ilişkiyi bitirmeye ya da bir adım atmaya çoktan karar vermiştir; aradığı şey bilgi değil, kararını haklı çıkaracak bir belgedir. Böyle bir dosyada rapor ne çıkarsa çıksın kararı değiştirmeyecektir. Harcanan bütçe size yeni bir şey kazandırmaz, yalnızca zaten bildiğinizi tekrarlar.
Kendinize sorabileceğiniz basit bir test var: 'Rapor temiz çıkarsa ne yapacağım?' Bu sorunun yanıtı 'yine de aynı şeyi yapacağım' ise, araştırmaya ihtiyacınız yok demektir. Bu testi dürüstçe uygulamak, çoğu kişiye ciddi bir bütçe tasarrufu sağlar.
Sorunuz bir konuşmayla çözülebilecekse
Bazı sorular gözlemle değil, karşı tarafa sorularak çözülür. Bir açıklama isteyip cevabını değerlendirmek, günlerce süren bir saha çalışmasından hem daha ucuz hem daha hızlıdır. Üstelik ilişkiyi sürdürme niyetiniz varsa, arkasından yürütülmüş bir araştırmanın sonradan öğrenilmesi çoğu zaman asıl sorundan daha büyük bir hasar yaratır.
Aile içi meselelerde gözlem ilk seçenek olmamalı
Özellikle ergen çocuklarla ilgili taleplerde bunu ısrarla söylüyoruz. Not düşüklüğü, içine kapanma ya da arkadaş çevresi merakı gözlemle çözülecek konular değildir. Okul rehberlik servisi ve bir uzman görüşmesi bu tür durumlarda gözlemden hem daha etkilidir hem de aile içi güveni zedelemez.
Maliyet, kayıptan büyükse
Küçük tutarlı dolandırıcılık dosyalarında araştırma maliyeti çoğu zaman kaybedilen tutarı aşar. Böyle bir dosyada size dürüst davranmanın yolu, rakamı söyleyip kararı size bırakmaktır. Kimi kişi ilke gereği devam etmek ister ve bu tamamen meşrudur; ama bilerek karar vermelidir.
Sorunuz gözlemle yanıtlanamıyorsa
| Geçmişte ne oldu? | Gözlem geriye dönük çalışmaz; ancak bugünden itibaren kayıt tutulabilir |
|---|---|
| Ne düşünüyor, ne hissediyor? | Gözlem davranışı kaydeder, niyeti yorumlamaz |
| Telefonunda ne yazıyor? | Cihaz ve hesap içeriği hiçbir koşulda kapsam dışıdır |
| İleride ne yapacak? | Hiçbir araştırma gelecekteki davranışı öngöremez |
Bu dört soru, talebin en sık reddedildiği başlıklardır. Reddin nedeni isteksizlik değil, o sorunun bu yöntemle yanıtlanamıyor olmasıdır. Yanıtlanamayacak bir soruya karşılık ücret almak hizmet değil satıştır.
Zamanlama uygun değilse
Bazı dosyalarda sorun talebin kendisi değil, zamanıdır. Karşı taraf zaten tedirginse, yakın zamanda bir tartışma yaşandıysa ya da ortamda belirgin bir gerginlik varsa gözlem çalışmasının fark edilme riski yükselir. Böyle dönemlerde birkaç hafta beklemek, aceleyle başlayıp yakalanmaktan çok daha iyidir.
Peki ne zaman yaptırmalısınız?
- Somut, zaman ve yerle sınırlanabilen bir sorunuz olduğunda
- Yanıtın kararınızı gerçekten değiştirebileceği durumlarda
- Kendi başınıza denediğiniz yolların tükendiği noktada
- Hukuki bir sürecin sizden belge beklediği hâllerde
- Kurumsal bir kaybın kaynağını daraltmanız gerektiğinde
Bunu neden yazıyoruz?
Sektörde her talebi kabul etmek yaygın bir alışkanlık. Biz bunun uzun vadede kimseye yaramadığını düşünüyoruz. Açılmaması gereken bir dosya; memnun olmayan bir müvekkil, boşa harcanmış bir bütçe ve zedelenmiş bir güven üretir. Ön görüşmede size 'buna ihtiyacınız yok' diyebilmemiz, aslında ihtiyacınız olduğunda söyleyeceklerimize güvenebilmeniz demektir.
Ön görüşme ücretsizdir ve sizi hiçbir şeye bağlamaz. Emin değilseniz konuşalım; sonucunda 'yaptırmayın' demek de bizim için tamamen geçerli bir sonuçtur.
Sıkça sorulan sorular
Emin değilim, yine de görüşebilir miyim?
Elbette. Ön görüşmenin amacı zaten bu kararı birlikte vermektir. Görüşme sonunda dosya açmamanız gerektiğini düşünürsek bunu açıkça söyleriz ve bunun için ücret talep etmeyiz.
Reddedilen bir talep sonradan kabul edilebilir mi?
Koşullar değişirse evet. Örneğin başlangıçta çok belirsiz olan bir talep, elinize yeni bilgi geçtiğinde araştırılabilir hâle gelebilir. Böyle bir durumda tekrar görüşebiliriz.
Başka bir büro kabul ederse ne anlama gelir?
Mutlaka olumsuz bir şey demek değildir; farklı bir yaklaşımı olabilir. Ancak size uygulanabilir sınırların dışına çıkan bir yöntem öneriliyorsa, bu yöntemle elde edilecek materyalin sizi zor durumda bırakabileceğini hatırlatırız.
Karar veremiyorum, ne yapmalıyım?
Sorunuzu tek cümleyle yazmayı deneyin. Cümle kurulamıyorsa sorun henüz araştırılabilir hâle gelmemiş demektir; bu da biraz beklemeniz gerektiğini gösterir.
Görüşmede ne kadar ayrıntı vermem gerekir?
Karar vermeye yetecek kadar. Ayrıntıya girmeden önce genel çerçeveyi anlatmanız yeterlidir; görüşme gizlilik içinde yürür ve dosya açmasanız da paylaştıklarınız kimseyle paylaşılmaz.