Sorunuzu Kendiniz Nasıl Teşhis Edersiniz?

Hizmet sayfalarını okuyup hangisine ihtiyacınız olduğuna karar vermeye çalışmak, çoğu kişi için yorucu bir yoldur. Daha kısa bir yol var: hizmetlere değil, kendi sorunuza bakmak. Bu sayfada onu nasıl yapacağınızı adım adım anlatıyoruz.

Aşağıdaki yöntem, ön görüşmede birlikte yaptığımız şeyin aynısı. Kendiniz uygularsanız görüşme kısalır, kapsam daha dar yazılır ve doğrudan daha az ödersiniz. Altı adımın tamamı on dakikanızı alır.

Adım 1 — Sorunuzu tek cümleye indirin

Kâğıda tek bir cümle yazın: ne öğrenmek istiyorsunuz? Uzun bir paragraf değil, tek cümle. Bu ilk adım sandığınızdan zordur ve tam da bu yüzden değerlidir; çoğu kişi merak ettiğini ilk kez burada net görür.

Cümleyi kuramıyorsanız durun. Bu, sorunun henüz araştırılabilir hâle gelmediğini gösterir ve bu da bir bilgidir. Böyle bir durumda beklemek, dosya açmaktan daha doğrudur. Birkaç gün not tutmak genellikle cümleyi kendiliğinden ortaya çıkarır.

Adım 2 — Cümlenizde zaman var mı?

Yazdığınız cümlede bir gün, bir saat aralığı ya da bir dönem geçiyor mu? 'Salı akşamları', 'hafta sonları', 'mesai bitiminden sonra' gibi. Geçiyorsa cümleniz zamana bağlanmıştır ve bu iyi bir işarettir.

Zaman yoksa cümlenizi zamanla sınırlamayı deneyin. Çoğu durumda bu mümkündür ve mümkün olduğunda çalışmanın kapsamı ciddi biçimde daralır. Mümkün değilse sorunuz gerçekten geniştir; bunu bilmek de değerlidir çünkü beklentinizi buna göre kurarsınız.

Adım 3 — Cümlenizde yer var mı?

Bir semt, bir işyeri, bir güzergâh, bir adres. Bunlardan biri geçiyorsa cümleniz mekâna da bağlanmıştır. Zaman ve yerin ikisi birden varsa elinizde en verimli talep türü var demektir: dar, hızlı ve görece ucuz.

Yer yoksa ama zaman varsa çalışma yine mümkündür; yalnızca daha geniş bir alanı taramak gerekir ve bu süreye yansır. İkisi de yoksa çalışma bir keşif niteliği taşır ve süresi baştan öngörülemez.

Adım 4 — Yanıt dışarıdan görülebilir mi?

Bu, en belirleyici adımdır. Sorunuzun yanıtı bir insanın dış dünyadaki davranışında mı, yoksa zihninde, telefonunda ya da geçmişinde mi? Birincisi gözlemle yanıtlanır; ikincisi yanıtlanamaz.

Örneğin 'kiminle görüşüyor' dışarıdan görülebilir. 'Ne hissediyor' görülemez. 'Geçen yıl ne yaptı' da görülemez, çünkü gözlem geriye dönük çalışmaz. Bu ayrımı kendiniz yapmanız, gerçekleşmeyecek bir beklentiyle yola çıkmanızı önler.

Adım 5 — Yanıt kararınızı değiştirecek mi?

Kendinize sorun: bulgu beklediğinizin tersi çıkarsa ne yapacaksınız? Yanıtınız 'yine de aynı şeyi yapacağım' ise, aradığınız şey bilgi değil onaydır ve bunun için ödeme yapmanız gerekmez.

Bu soruyu dürüstçe yanıtlamak zordur ama en çok para kazandıran adımdır. Gelen taleplerin bir kısmında yanıt 'hayır, değiştirmez' oluyor ve o kişilere dosya açmamalarını söylüyoruz. Kısa vadede iş kaybettiren ama uzun vadede tek sürdürülebilir yaklaşım bu.

Adım 6 — Hukuki bir takvim var mı?

Devam eden ya da planlanan bir dava, icra süreci veya resmî başvuru varsa, teşhis sizin merakınıza göre değil avukatınızın ihtiyacına göre yapılmalıdır. Bu durumda beşinci adımın yerini şu soru alır: avukatım dosyada tam olarak neyi göstermem gerektiğini söylüyor?

Bu tek soru, hukuki dosyalarda kapsamı en çok daraltan ve bedeli en çok düşüren şeydir. Cevabı bilmeden yazılan kapsam geniş tutulmak zorunda kalır ve elde edilen kaydın bir kısmı kullanılmayabilir.

Teşhis sonucunuz ne anlama geliyor?

Bu tablo bir hizmet listesi değil; sizin teşhisinizin karşılığı. Görüşmeye bu satırlardan biriyle geldiğinizde konuşma doğrudan kapsama geçer ve gereksiz bir tanıtım turu yaşanmaz.

Yanlış teşhisin maliyeti

Dar bir soruya geniş bir çalışma yaptırırsanız gereğinden fazla ödersiniz ama sonuç yine gelir. Geniş bir soruya dar bir çalışma yaptırırsanız cevapsız kalırsınız ve süreci baştan kurmanız gerekir. İkincisi hem para hem zaman kaybettirir; birincisi yalnızca para.

Bu yüzden emin olamadığınız durumlarda kapsamı biraz geniş tutmak, aşırı dar tutmaktan daha güvenlidir. Ama en iyisi teşhisi baştan doğru yapmaktır; altı adım tam olarak bunun için var.

Teşhis zamanla değişebilir

Bugün kuramadığınız cümle, iki hafta sonra kendiliğinden oluşabilir. Not tutmaya devam ettiğinizde belirsiz bir his çoğu zaman somut bir düzene dönüşür: hangi günler, hangi saatler, hangi tekrar. O noktada teşhis kendiliğinden netleşir.

Bunun tersi de olur: iki hafta sonra sorunun aslında sizin için o kadar önemli olmadığını fark edebilirsiniz. İki sonuç da geçerlidir ve ikisi de para harcamadan elde edilir.

Teşhisi tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz

Bu altı adımı görüşmede birlikte de yapabiliriz ve bunun için ücret alınmaz. Yalnız yapmanızın avantajı, kendi düşüncenizi kimseye anlatmadan netleştirmenizdir; bazı kişiler için bu daha rahat bir başlangıç olur.

Hangi yolu seçerseniz seçin sonuçta aynı yere varılır: yazılı, sınırları belli bir kapsam. Bu belge olmadan başlayan hiçbir çalışma sağlıklı ilerlemez ve sonradan yaşanan anlaşmazlıkların neredeyse tamamı bu belgenin eksikliğinden doğar.

Teşhisiniz 'ihtiyacım yok' çıkarsa

Bu, altı adımın en değerli çıktısıdır ve düşündüğünüzden sık rastlanır. Sorusu gözlemle yanıtlanamayan, yanıtı kararını değiştirmeyecek ya da henüz cümleye dökülememiş bir talep için dosya açmak iyi bir hizmet değildir.

Böyle bir sonuca vardıysanız bir şey kaybetmediniz; aksine harcamadığınız bütçeyi kazandınız. Koşullar değiştiğinde ve sorunuz netleştiğinde geri dönebilirsiniz; teşhis her zaman yeniden yapılabilir.